يکي از مهمترين قابليت هاي زبان جاوااسکريپت، توانايي آن در انجام دادن عکس العملهاي متفاوت در شرايط مختلف است. بر اين اساس اين زبان قادر است که متغيرهاي مختلف را با هم مقايسه کند و شرطهايي را براي آنها تعيين کند تا به يک نتيجه دلخواه برسد.

اغلب اوقات هنگام نوشتن يک اسکريپت، شما نياز داريد که تصميم هاي متفاوتي در مقابل نتايج مختلف بگيريد. بطور مثال ميخواهيد هنگاميکه يک کاربر وارد سايت شما مي شود اگر ساعت قبل از 10 صبح بود يک متن در بالاي صفحه ظاهر شود و به کاربر صبح بخير بگويد. در اينجا دستور if به کمک ما مي آيد. اين دستور يکي از مهمترين دستور در کد نويسي است چون توسط آن مي توانيم شرط تعيين کنيم که اگر اينطور شد، نتيجه اين باشد. اين دستور هميشه دو قسمت دارد: يکي قسمت شرط و ديگري قسمت نتيجه شرط است. به کد زير توجه کنيد:

var d = new Date()
var t = d.getHours()

if ( t < 10 )
{
document.write ( " Good morning ")
}

حالا ببينيم که چه اتفاقي افتاده است، در خط سوم ما يک متغير بنام d تعريف کرديم که به آن شئ Date را نسبت داديم و در خط بعد از آن يک متغير ديگر که يکي از متدهاي آن شئ را مقدار دهي کرديم تا ساعت سيستم براي ما ذخيره شود، سپس با يک خط خالي قسمت شرط را جدا کرديم تا به خوانايي اسکريپت کمک کنيم. کلمه if را مي نويسيم، دقت کنيد که شرط را حتماً داخل پرانتز بايد نوشت و در آن هم همانطور که مشاهده مي کنيد از عملگر کوچکتر استفاده کرديم. در اينجا ساعت سيستم در متغير t ذخيره شده است و دستور if داره شرط کوچکتر بودن را بررسي مي کند. در خط بعدي هم علامت آکلاد { } را بکار برديم که در اينجا آنرا براي نظم و خوانايي بيشتر کد استفاده کرديم اما فراموش نکنيد که اين دستور ممکن است از چندين قسمت تشکيل شود که در آنصورت بکار بردن آکلاد لازم است تا بتوانيم هر قسمت را از هم جدا کنيم. در آخر هم دستور تايپ يک متن مناسب در صفحه را به عنوان نتيجه شرط نوشتيم.

در مثال بالا درستي يک شرط بررسي شد و يک نتيجه هم در بر داشت، اما حالا مي خواهيم در صورتي که شرط درست نبود هم يک نتيجه در بر داشته باشد، پس ما به يک قسمت ديگر در اين دستور نياز داريم که در حالت جديد مثال ما به اين صورت خواهد بود: اگر ساعت قبل يا برابر 10 بود پس جمله صبح بخير نمايش داده شود در غير اينصورت متن سلام دوستان ظاهر شود. در کد بجاي قسمت در غير اينصورت مي توانيم کلمه else را وارد کنيم تا به مفهوم مورد نظر برسيم.

if ( t < 10 || t == 10 ) {
document.write ( " Good morning " )
}
else
{
document.write ( " Hello friends ")
}

اين دستور را زماني مي توانيد استفاده کنيد که بخواهيد يک شرط در شرايط مختلف بررسي شود تا نتيجه هاي متفاوت هم بدست بيايد:

if ( t <= 10  ) {
document.write ( " Good morning " ) 
}
else if ( t > 10 && t < 13 ) {
document.write ( " Hello friends " )
}
else if ( t >= 13 && t < 18 ) {
document.write ( " Good afternoon " )
}
else {
document.write ( " Good evening " )
}